ANTITUBERCULOSIS
DRUGS
CYCLOSERIN CAPREOMYCIN
ISONIAZID ETHABMBUTOL
RIFAMPIN PYRAZINAMIDE
STREPTOMYCIN
سل
در دو مرحله درمان ميشود:مرحله اول كه طي آن حداقل سه دارويضد سل و
مرحله دوم (ادامه درمان) كه طيآن دو داروي ضد سل مصرف ميشود.درمان سل
نيازمند دانش كافي در موردبيماري است، بهويژه هنگامي كه بيماريناشي از
ميكروارگانيسمهاي مقاوم باشديا اعضاي ديگر بدن غير از دستگاه تنفسيرا درگير
نمايد.
مرحله
اول: هدف از تجويز حداقل سه دارودر اين مرحله، كاهش تعداد باكتريهايحساس
در حداقل زمان و جلوگيري ازپيدايش باكتريهاي مقاوم است. درمانانتخابي در
اين مرحله، مصرف روزانهايزونيازيد، ريفامپين و پيرازين آميد است.در صورت
احتمال وجود مقاومتميكروبي، اتامبوتول هم به اين مجموعهاضافه ميشود. استرپتومايسين،
اگرچهبندرت، اما در صورت وجود مقاومت بهايزونيازيد مصرف ميشود. داروهايمرحله
اول براي حداقل 2 ماه بايد مصرفشوند.
مرحله
دوم (ادامه درمان): پس از اتماممرحله اول، درمان براي 4 ماه ديگر
باايزونيازيد و ريفامپين ادامه مييابد. اما درصورت وجود عفونت استخوان يا
مفاصل،مننژيت يا وجود ميكروارگانيسمهايمقاوم، درمان ممكن است براي مدتطولانيتري
ادامه يابد.
مقادير
مصرف توصيه شده براي يكدوره درمان استاندارد 6 ماهه بدوننظارت، بهصورت
زير است:
ايزونيازيد
(براي 6 ماه): بزرگسالان300mg/day،
كودكان 10mg/kg/day (تاحداكثر 300mg/day)
ريفامپين
(براي 6 ماه): بزرگسالان باوزن كمتر از 50 كيلوگرم، به مقدار450mg/day، بزرگسالان با وزن
50كيلوگرمو بالاتر 600mg/day و كودكان10mg/kg/day (تا حداكثر 300mg/day)
پيرازين
آميد (براي 2 ماه اول):بزرگسالان با وزن كمتر از 50 كيلوگرم، بهمقدار 1/5g/day، بزرگسالان با وزن
50كيلوگرم و بيشتر 2g/day و كودكان35mg/day
اتامبوتول
و استرپتومايسين درصورت مشكوك بودن به وجود مقاومتميكروبي به رژيم درماني
فوق اضافهخواهند شد (مقدار مصرف هر يك در تكنگارهاي مربوطه قيد شده است)،
در غيراين صورت، از تجويز اتامبوتول برايكودكان بايد خودداري كرد.
رژيم
درماني استاندارد فوق راميتوان در دوران بارداري و شيردهي نيزتجويز كرد.
مصرف پيريدوكسينبهصورت مكمل در اين دوره توصيهميشود.
مقادير
مصرف توصيه شده برايدرمان متناوب تحت نظارت: در موردبيماراني كه نميتوان
به همراهي آنان درادامه درمان اعتماد كرد، دوره درمان بايدتحت نظارت كامل
صورت گيرد. براي ايندسته از بيماران ايزونيازيد، ريفامپين وپيرازينآميد، 3
بار در هفته به مدت 2 ماه وبه دنبال آن ايزونيازيد و ريفامپين 3 بار
درهفته به مدت 4 ماه ديگر تحت نظارتپزشك تجويز و مصرف ميشود.
مقادير
مصرف توصيه شده در اينروش عبارتند از:
ايزونيازيد
(براي 6 ماه): بزرگسالان وكودكان 15mg/day سه بار در
هفته
ريفامپين
(براي 6 ماه): بزرگسالان
900 ـ
600 ميليگرم سه بار در هفته
كودكان:
15mg/kg سه بار در هفته
پيرازين
آميد (فقط 2 ماه اول):بزرگسالان با وزن كمتر از 50 كيلوگرم بهمقدار 2 گرم 3
بار در هفته، بزرگسالان باوزن 50 كيلوگرم و بيشتر 2/5 گرم 3 باردر هفته،
كودكان 50mg/kg سه بار درهفته، يا بزرگسالان باوزن
كمتر از 50كيلوگرم، به مقدار 3 گرم دو بار در هفته،بزرگسالان با وزن 50
كيلوگرم و بيشتر3/5 گرم دو بار در هفته و كودكان75mg/kg دوبار در هفته.
بيماراني
كه دچار عيب كار سيستم ايمنيهستند، ممكن است به سل دوباره فعالشده يا
به عفونت جديد مبتلا شوند. در اينگونه بيماران، انجام آزمونهاي كشت وتعيين
نوع ارگانيسم و حساسيت آن درفواصل منظم ضروري است. در صورتابتلاء به
عفونت ناشي از مايكوباكتريومتوبركولوزيس حساس به داروهايانتخاب اول، يك
دوره درمان 6 ماههاستاندارد ضروري است. پس از آن بيماربايد تحت مراقبت
نزديك باشد.
پيگيري
وضعيت بيمار: از آنجا كهايزونيازيد، ريفامپين و پيرازين آميد هرسه داروهاي
سمي براي كبد هستند، بيماررا قبل از شروع درمان بايد از نظر وضعيتكار كبد
مورد بررسي قرار داد و درصورت وجود عيب كار كبد، وضعيت بيماردر فواصل منظم،
بهويژه طي 2 ماه اولدرمان مورد ارزيابي قرار گيرد. كليهبيماران را بايد
از نظر علايم آسيب كبديآگاه ساخت تا در صورت بروز اين علايم(تب، بيحالي،
استفراغ، يرقان) وضعيتخود را به پزشك اطلاع دهند. وضعيت كاركليه نيز بايد
قبل از شروع درمان بررسيشود و مقدار مصرف دارو متعاقب تنظيمگردد. از مصرف
استرپتومايسين واتامبوتول در بيماران مبتلا به عيب كار كليهبايد ترجيح
خودداري كرد، اما در صورتلزوم مصرف، مقدار آنها بايد كاهش دادهشود و غلظت
خوني دارو تحت كنترلباشد. شكست در درمان سل عمدت به دليلدوبار در
هفته تجويز نادرست توسطپزشك يا همراهي ناكافي بيمار با رژيمدرماني است. از
تجويز مقادير بيش از حددرماني بايد اجتناب كرد. درمان سل بايدتحت نظر پزشك
متخصص صورت گيرد.
موارد
مصرف: اين دارو همراه با سايرداروهاي ضد سل در موارد عفونت مقاومبه
داروهاي انتخاب اول مصرف ميشود.
فارماكوكينتيك:
از آنجا كه جذب خوراكياين دارو ناكافي است، بايد از راه تزريقيمصرف شود.
اوج غلظت سرمي دارو 2 ـ 1ساعت بعد از تزريق عضلاني حاصلميشود. نيمه عمر
دارو 6 ـ 3 ساعت استكه در صورت عيب كار كليه، طولانيترخواهد شد. دفع دارو
عمدت كليوي است ودرصد كمي از دارو از طريق صفرا دفعميگردد.
هشدارها:
1 ـ در صورت ابتلاي بيمار بهنارسايي كبدي، كليوي يا شنوايي، اين داروبايد
با احتياط فراوان مصرف شود.
2 ـ
انجام آزمونهاي سنجش كار كبد،
كليه،
شنوايي و بخش حلزوني گوش ووضعيت الكتروليتها در فواصل منظمتوصيه ميشود.
عوارض
جانبي: واكنشهاي حساسيتمفرط شامل كهير و بثورات جلدي، افزايشيا كاهش
گلبولهاي سفيد خون و بندرتكاهش پلاكتهاي خوني، تغيير در نتايجآزمونهاي
كار كبد، مسموميت كليوي،اختلال در الكتروليتها، كاهش شنواييهمراه با وزوز
گوش و سرگيجه، انسدادعصب ـ عضله بعد از مصرف مقادير زياد،درد و سختي در محل
تزريق با مصرف ايندارو گزارش شده است.
تداخلهاي
دارويي: خطر بروز مسموميتكليوي و گوشي در صورت مصرفهمزمان اين دارو با
آمينوگليكوزيدها،وانكومايسين و سيسپلاتين افزايشمييابد.
مقدار
مصرف:
بزرگسالان:
مقدار مصرف كاپرئومايسيناز راه تزريق عميق عضلاني 1g/day (نبايداز 20mg/kg تجاوز كند) براي 4 ـ 2 ماه وسپس يك گرم
در فواصل 3 ـ 2 بار در هفتهميباشد.
اشكال
دارويي:
Powder
for Injection (as sulfate): 1g
موارد
مصرف: اين دارو همراه با سايرداروهاي ضد سل در موارد عفونت مقاومبه
داروهاي انتخاب اول مصرف ميشود.
مكانيسم
اثر: سيكلوسرين يك آنتيبيوتيكوسيعالطيف است كه بسته به غلظت، ممكناست
باكتريواستاتيك يا باكتريسيد باشد.اين دارو در مراحل اوليه ساخت ديوارهسلولي
اختلال ايجاد ميكند.
فارماكوكينتيك:
جذب اين دارو از راهخوراكي تقريب كامل و سريع است
و پس ازجذب در اغلب مايعات و بافتهاي بدنبهطور گسترده منتشر ميشود. اوج
غلظتسرمي دارو 4 ـ 3 ساعت پس از مصرفحاصل ميشود. نيمه عمر سيكلوسرينحدود
10 ساعت است كه در صورت عيبكار كليه افزايش مييابد. دفع اين داروعمدت
كليوي است.
موارد
منع مصرف: در صورت ابتلاي بيماربه نارسايي شديد كار كليه، صرع،افسردگي،
اضطراب شديد، حالاتسايكوتيك و پورفيري، نبايد مصرف شود.
هشدارها:
1 ـ مصرف سيكلوسرين درصورت بروز درماتيت آلرژيك يامسموميت CNS بايد قطع شود يا مقدارمصرف آن كاهش يابد.
2 ـ
در صورت ابتلاي بيمار به نارساييكليه بايد مقدار مصرف دارو كاهش يابد ودر
صورت شديد بودن بيماري، مصرفآن قطع شود.
3 ـ
در طول دوره درمان بايد عملكرد كليه،كبد و فاكتورهاي خوني بيمار پيگيريشود.
عوارض
جانبي: عوارض سيكلوسرين كهعمدت نورولوژيك هستند،
شامل سردرد،سرگيجه، خواب آلودگي، لرزش و تشنجميباشد. ساير عوارض دارو
عبارتند ازپسيكوز، افسردگي، بثورات جلدي، كمخوني مگالوبلاستيك و تغيير در
نتايجآزمونهاي كار كبد.
تداخلهاي
دارويي: در صورت مصرفهمزمان ايزونيازيد با اين دارو، احتمالبروز مسموميت CNS افزايش مييابد.سيكلوسرين در صورت مصرف همزمانبا
فنيتوئين، غلظت پلاسمايي فنيتوئين واحتمال بروز مسموميت با اين دارو
راافزايش ميدهد.
نكات
قابل توصيه: 1 ـ در صورت بروزتحريك گوارشي، ميتوان دارو را با غذامصرف
كرد.
2 ـ
بيمار ممكن است تمايل به خودكشيپيدا كند.
مقدار
مصرف:
بزرگسالان:
ابتدا 250 ميليگرم هر 12ساعت براي 2 هفته اول و سپس براساسغلظت خوني
دارو و پاسخ بيمار به درمانتا حداكثر 500 ميليگرم هر 12 ساعتمصرف ميشود.
كودكان:
ابتدا 10mg/kg/day مصرفميشود كه اين مقدار بايد براساس
غلظتخوني دارو و پاسخ بيمار به درمان تنظيمشود.
اشكال
دارويي:
Capsule
or Tablet: 250mg
موارد
مصرف: اتامبوتول همراه با سايرداروهاي ضد سل در درمان اين بيماريمصرف ميشود.
در صورتي كه خطربروز مقاومت دارويي كم است، ميتواناين دارو را از رژيم
درماني حذف
كرد.
مكانيسم
اثر: اتامبوتول يك آنتيبيوتيكباكتريواستاتيك است كه به نظر ميرسددر سنتز RNA تداخل نمايد.
فارماكوكينتيك:
اين دارو از راه خوراكي بهسرعت جذب ميشود و در اكثر بافتها ومايعات بدن
انتشار مييابد. اوج غلظتسرمي اتامبوتول 4 ـ 2 ساعت پس ازمصرف خوراكي حاصل
ميشود. نيمهعمر اين دارو 4 ـ 3 ساعت است كه درصورت عيب كار كليه ممكن
است تا 8ساعت افزايش يابد. دفع اين دارو عمدتكليوي است، اما مقاديري از دارو نيز از
راهمدفوع دفع ميگردد.
موارد
منع مصرف: اين دارو در كودكان كمسن و در بيماران مبتلا به نوريت اپتيك
وديد ضعيف نبايد مصرف شود.
هشدارها:
1 ـ در صورت ابتلاي بيمار بهعيب كار كليه، بايد مقدار مصرف داروكاهش داده
شود.
2 ـ
بايد به بيمار تذكر داد كه در صورتبروز هرگونه تغيير در بينايي بلافاصله بهپزشك
مراجعه نمايد.
عوارض
جانبي: عوارض جانبي اتامبوتولعمدت مربوط به اختلالات
بينايي بهصورتكاهش دقت بينايي، كوررنگي و محدودشدن ميدان ديد ميباشد كه
با علايم نوريتاپتيك، كوررنگي قرمز ـ سبز بروزمينمايد.
نكات
قابل توصيه: 1 ـ در صورت بروزتحريك گوارشي، ميتوان دارو را با غذامصرف كرد.
2 ـ
در صورت بروز تاري ديد يا كاهشبينايي بايد احتياط كرد و بلافاصله بهپزشك
مراجعه نمود.
مقدار
مصرف:
بزرگسالان
و كودكان: مقدار مصرف ايندارو در بزرگسالان و كودكان با سنبيشتر از 6 سال
در درمان بدون نظارت درمرحله اول mg/kg/day 25 ـ 15 ميباشد.
دردرمان تحت نظارت به مقدار 30mg/kg
سهبار در هفته يا 45mg/kg دو بار در هفتهمصرف ميشود.
اشكال
دارويي:
Film
Coated Double Scored Tablet:400mg